Bài: Phát huy truyền thống Mặt trận Tổ quốc gắn vớiNgày Văn hóa Việt Nam
Năm 2026 là năm cả nước long trọng tổ chức kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam - Nay là truyền thống Mặt trận tổ quốc Việt nam (18/11/1930 - 18/11/2026); 23 năm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11/2003 - 18/11/2026) gắn với ngày Văn hoá Việt Nam 24/11.
Kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) là dịp để ôn lại truyền thống, khẳng định những giá trị lịch sử, tư tưởng và thực tiễn sâu sắc của văn hóa Việt Nam; đồng thời tôn vinh sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
1. Truyền thống 96 năm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ngày Hội đại đoàn kết toàn dân tộc
Ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị về việc thành lập Hội Phản đế Đồng minh - hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình tập hợp, đoàn kết các giai cấp, tầng lớp và lực lượng yêu nước thành một mặt trận thống nhất, nhằm thực hiện mục tiêu đấu tranh giành độc lập dân tộc, tự do cho Nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam đã ra sức hoạt động, khơi dậy tinh thần yêu nước, phát huy sức mạnh vĩ đại của khối đại đoàn kết dân tộc, kết hợp với sức mạnh của thời đại, góp sức đưa sự nghiệp cách mạng của Nhân dân Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc (1930 - 1945), do yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng, tổ chức Mặt trận mang nhiều tên gọi khác nhau, như: Hội Phản đế đồng minh (11/1930), Mặt trận Thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương (11/1936), Mặt trận Dân chủ Đông Dương (3/1938),… Đặc biệt, Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng Minh (gọi tắt là Việt Minh) (ra đời 5/1941), đã động viên, tổ chức mọi tầng lớp nhân dân đoàn kết, vùng lên Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, giành độc lập dân tộc, dẫn tới sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà - Nhà nước Dân chủ Nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.
Sau ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, Đại hội Mặt trận Dân tộc Thống nhất họp từ ngày 31/01/1977 đến ngày 04/02/1977 đã quyết định thống nhất ba tổ chức Mặt trận, lấy tên là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đại hội thông qua Chương trình hoạt động và Điều lệ nhằm đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân cả nước, cùng nhau xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Suốt 96 năm qua, ở bất kỳ thời kỳ nào, tổ chức Mặt trận cũng thể hiện rất rõ và hoàn thành xuất sắc sứ mệnh vẻ vang của mình, luôn trung thành với tôn chỉ, mục đích tập hợp các tầng lớp nhân dân thành một khối đoàn kết thống nhất về ý chí và hành động, tinh thần và lực lượng, tạo thành sức mạnh to lớn của cả dân tộc để hoàn thành những mục tiêu cách mạng cao cả do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo.
Nhằm phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.

2. Ngày Văn hoá Việt Nam
Trải qua tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước vĩ đại, nền văn hóa Việt Nam được hình thành, bồi đắp và không ngừng phát triển, kết tinh sinh động những giá trị nhân văn cao đẹp nhất của dân tộc, hun đúc nên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh và cốt cách con người Việt Nam. Văn hóa không chỉ là nơi lưu giữ vẹn nguyên ký ức lịch sử, bản sắc và truyền thống dân tộc, mà còn giữ vai trò là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là nguồn sức mạnh nội sinh quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn mình, phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, là bước ngoặt vĩ đại, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do, tiến lên chủ nghĩa xã hội của dân tộc. Bên cạnh những thuận lợi, thời cơ được mở ra trong bối cảnh mới, dân tộc ta phải đương đầu với muôn vàn khó khăn, thách thức: vừa giải quyết những nhiệm vụ cấp bách, vừa củng cố chính quyền, bảo vệ thành quả cách mạng và chuẩn bị các điều kiện xây dựng đất nước. Trong bối cảnh đó, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp xây dựng nền văn hóa mới, xác định văn hóa có vai trò quan trọng trong củng cố nền độc lập, khơi dậy sức mạnh nội sinh của toàn dân tộc, phục vụ Nhân dân và kiến thiết đất nước.

Trên cơ sở kế thừa những định hướng văn hóa đã được Đảng đề ra từ trước Cách mạng Tháng Tám, đặc biệt là Đề cương về Văn hóa Việt Nam năm 1943 với ba nguyên tắc dân tộc hóa, đại chúng hóa, khoa học hóa, ngày 24/11/1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội, với sự tham dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn, một số thành viên Chính phủ và hơn 200 đại biểu đại diện giới hoạt động văn hóa ba miền Bắc, Trung, Nam. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong việc tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, những người hoạt động văn hóa, thống nhất nhận thức và định hướng hành động, đưa sự nghiệp xây dựng nền văn hóa mới gắn bó chặt chẽ hơn với nhiệm vụ kháng chiến, kiến quốc.
Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới. Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” được Người nêu ra tại Hội nghị thể hiện tư tưởng sâu sắc về vai trò định hướng của văn hóa đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, phục vụ Nhân dân và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Những tư tưởng, định hướng được khẳng định tại Hội nghị tiếp tục được kế thừa, phát triển qua các giai đoạn cách mạng, góp phần hình thành và phát triển đường lối văn hóa của Đảng.
Trong các giai đoạn tiếp theo, những quan điểm nền tảng về vai trò của văn hóa tiếp tục được kế thừa, bổ sung và phát triển phù hợp với yêu cầu của từng thời kỳ. Văn hóa ngày càng gắn bó chặt chẽ với nhiệm vụ nâng cao dân trí, phát triển giáo dục, xây dựng đời sống mới, hình thành các thiết chế phục vụ đời sống tinh thần, kết hợp giữa gìn giữ truyền thống văn hóa tốt đẹp và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
Năm 2026 đánh dấu mốc son lịch sử - kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), thời điểm chứng kiến bước chuyển mình mang tính chiến lược trong việc hoàn thiện đường lối, chủ trương và chính sách phát triển văn hóa Việt Nam. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 và Quốc hội thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam chính là sự cụ thể hóa mang tầm vĩ mô, tạo hành lang chính trị - pháp lý vững chắc để khơi thông nguồn lực, đồng bộ cơ chế và thúc đẩy hành động toàn diện. Sự gắn kết chặt chẽ giữa mạch nguồn tư tưởng từ Hội nghị năm 1946 với các quyết sách mang tính thời đại hôm nay đặt ra yêu cầu cấp thiết: Phải tiếp tục thắp sáng và phát huy giá trị tốt đẹp của văn hóa, con người Việt Nam, biến văn hóa thành sức mạnh nội sinh trường tồn cho sự nghiệp phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) là dịp để ôn lại truyền thống, khẳng định những giá trị lịch sử, tư tưởng và thực tiễn sâu sắc của văn hóa Việt Nam; đồng thời tôn vinh sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trọng tâm là tạo chuyển biến thực chất về nhận thức và hành động; phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân; gắn phát triển văn hóa với thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân.
Kế thừa và phát huy những giá trị đó, các cấp, các ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị và mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm, chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, thiết thực trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển con người Việt Nam toàn diện, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân. Qua đó, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng cống hiến và phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; tạo nền tảng tinh thần vững chắc, tăng cường đồng thuận xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
Hữu Ngọc